Kluczowe różnice
Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza to najbezpieczniejsza forma dziedziczenia, która chroni prywatny majątek spadkobiercy przed długami zmarłego. Kluczem do tego zabezpieczenia jest rzetelne ustalenie, co wchodzi w skład masy spadkowej. Polskie prawo przewiduje do tego dwa narzędzia: wykaz inwentarza oraz spis inwentarza. Choć ich cel jest identyczny, są to dwie zupełnie różne instytucje prawne. Wybór niewłaściwej może kosztować nie tylko pieniądze, ale i nerwy.
Wykaz Inwentarza
Wykaz inwentarza to prywatny dokument, który spadkobierca sporządza samodzielnie lub z pomocą prawnika. Jest to w swej istocie oświadczenie wiedzy o tym, co wchodzi w skład spadku – jakie aktywa (np. nieruchomości, oszczędności, samochody) i pasywa (długi, kredyty) pozostawił po sobie zmarły.
Wykaz inwentarza sporządza spadkobierca, zapisobierca windykacyjny lub wykonawca testamentu. Osoba sporządzająca wykazu inwentarza tworzy listę majątku i długów według ustalonego wzoru, a następnie składa ją w sądzie spadku lub przed notariuszem.
Jest to rozwiązanie szybkie i tanie. Złożenie wykazu w sądzie jest bezpłatne, a u notariusza wiąże się jedynie z taksą notarialną za sporządzenie protokołu. Niemniej jednak jego moc dowodowa jest ograniczona. Ponieważ to dokument prywatny, wierzyciele lub inni spadkobiercy mogą go łatwo zakwestionować, jeśli uznają, że jest nierzetelny lub niekompletny.
Wykaz inwentarza to idealne rozwiązanie, gdy sytuacja majątkowa zmarłego jest prosta, znana i bezsporna. Jeśli jesteś jedynym spadkobiercą, a zmarły nie prowadził skomplikowanych interesów, wykaz będzie w zupełności wystarczający.
Spis inwentarza
Spis inwentarza to dokument urzędowy, który ma znacznie większą wagę prawną. Jego sporządzenie nie leży w gestii spadkobiercy, lecz jest zadaniem funkcjonariusza publicznego.
Spis inwentarza sporządza wyłącznie komornik sądowy na podstawie postanowienia sądu. Sąd, na wniosek spadkobiercy, wierzyciela lub innej uprawnionej osoby, zleca komornikowi ustalenie składu masy spadkowej. Komornik aktywnie poszukuje i wycenia majątek oraz ustala listę długów.
Jako dokument urzędowy, spis inwentarza korzysta z domniemania prawdziwości. Jest wiarygodnym i trudnym do podważenia dowodem na to, co wchodziło w skład spadku. Daje pewność i zamyka pole do spekulacji. Niemniej jednak jest to proces kosztowny i czasochłonny. Należy liczyć się z opłatą sądową od wniosku oraz wynagrodzeniem dla komornika, które zależy od czasu i nakładu jego pracy. Cała procedura może trwać kilka miesięcy.
Spis inwentarza jest zalecany, gdy:
- Nie masz pełnej wiedzy o majątku i długach zmarłego.
- Spadek jest duży i skomplikowany.
- Istnieje konflikt między spadkobiercami.
- Spodziewasz się roszczeń ze strony wierzycieli.